Khi nói về hành trình đưa doanh nghiệp Việt Nam ra thị trường quốc tế, doanh nhân Nguyễn Hữu Vững – Chủ tịch sáng lập Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam Toàn Cầu (VGEF) cho rằng rào cản lớn nhất không nằm ở năng lực sản phẩm hay nguồn vốn, mà nằm ở hai yếu tố tưởng như vô hình: thông tin và niềm tin. Theo anh, đây cũng là khoảng trống mà Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam Toàn Cầu (VGEF) muốn góp phần giải quyết.

Qua nhiều năm làm việc với doanh nghiệp, đặc biệt trong hoạt động kết nối thương mại tại nước ngoài, anh gặp không ít doanh nghiệp Việt có sản phẩm tốt, thậm chí đủ sức cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, khi bước ra khỏi thị trường quen thuộc, họ lại không biết bắt đầu từ đâu: nên làm việc với ai, thị trường nào phù hợp, quy định pháp lý ra sao và làm thế nào để kiểm chứng đối tác.

Trong nước, doanh nghiệp thường có thể dựa vào những mối quan hệ quen biết để tìm hiểu và xác minh đối tác. Nhưng khi ra nước ngoài, lớp bảo vệ ấy gần như biến mất. Doanh nghiệp có thể phải đặt niềm tin vào một cái tên xa lạ, một cuộc gặp ngắn tại hội chợ hoặc một email giới thiệu chưa rõ nguồn gốc. Chính rủi ro đó khiến nhiều doanh nghiệp dù có mong muốn mở rộng vẫn chọn phương án an toàn là tiếp tục ở lại thị trường trong nước.

Theo doanh nhân Nguyễn Hữu Vững, bài toán niềm tin càng trở nên phức tạp khi doanh nghiệp phải đối diện với khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa kinh doanh. Một sản phẩm tốt không đồng nghĩa với việc chắc chắn thành công. Nếu doanh nghiệp không hiểu cách đối tác bản địa tư duy, đàm phán, ra quyết định hay đánh giá một nhà cung cấp, quá trình hợp tác có thể gặp trở ngại ngay cả khi hai bên có nhu cầu thực sự.

Vì vậy, VGEF hướng tới việc tạo ra một mạng lưới trong đó sự giới thiệu đến từ những người đã được kiểm chứng, giúp doanh nghiệp khi bước ra nước ngoài không phải bắt đầu từ con số không về niềm tin.

Một lực lượng đặc biệt được anh coi trọng là cộng đồng doanh nhân người Việt đang sinh sống tại các quốc gia khác. Đây là những người đã có thời gian dài tiếp xúc với xã hội và doanh nghiệp bản địa, hiểu ngôn ngữ, văn hóa, nhu cầu cũng như những khó khăn của doanh nghiệp sở tại khi muốn hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam. Họ có thể trở thành cầu nối, thậm chí trong nhiều trường hợp trở thành đối tác hoặc khách hàng trực tiếp.

Nhìn rộng hơn, anh cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cũng cần thay đổi tư duy khi muốn hội nhập quốc tế. Thay đổi lớn nhất là tư duy “đi một mình”. Nhiều doanh nghiệp vẫn quen tự dò đường, tự tìm đối tác và tự rút kinh nghiệm sau thất bại. Cách làm này có thể giúp doanh nghiệp chủ động, nhưng đồng thời tiêu tốn rất nhiều thời gian và chi phí cơ hội.

Doanh nhân Nguyễn Hữu Vững cho biết: “Đi cùng một cộng đồng có khả năng giới thiệu và hỗ trợ đúng người có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn đáng kể quá trình tìm hiểu thị trường. Tuy nhiên, kết nối chỉ là một phần. Doanh nghiệp muốn hợp tác bền vững vẫn phải tự nâng cao năng lực của mình”.

Một trong những yêu cầu quan trọng là chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, xây dựng thương hiệu bài bản và bảo đảm sản phẩm có các chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Đây là những điều kiện tối thiểu để đối tác nước ngoài có cơ sở tin tưởng và hợp tác lâu dài, thay vì chỉ thực hiện một giao dịch đơn lẻ.

Quan điểm này cũng hình thành triết lý hoạt động của VGEF: “cho đi trước, nhận lại sau”. Anh cho rằng một cộng đồng doanh nhân có giá trị không thể chỉ được đo bằng số lượng thành viên hay số buổi networking. Giá trị thật phải được thể hiện bằng kết quả có thể đo đếm được.

Một cộng đồng chỉ dừng ở việc gặp gỡ có thể tạo ra nhiều mối quan hệ nhưng rất ít giao dịch thật. Ngược lại, cộng đồng có cơ chế để thành viên giới thiệu khách hàng cho nhau, có trách nhiệm với lời giới thiệu và có hệ thống theo dõi kết quả của sự kết nối mới có thể trở thành một nguồn lực kinh doanh.

Ở VGEF, mỗi thành viên không chỉ tham gia để tìm kiếm cơ hội cho mình mà trước hết phải chủ động giới thiệu cơ hội cho người khác. Khi tinh thần đó được duy trì lâu dài, niềm tin được tích lũy và cộng đồng bắt đầu tự vận hành, giá trị của mạng lưới sẽ lớn hơn rất nhiều so với một danh sách liên hệ.

Trong quá trình xây dựng VGEF, anh cũng từng đối diện với những giai đoạn phát triển chậm hơn kỳ vọng. Giai đoạn đầu khó khăn bởi chưa có nhiều bằng chứng để thuyết phục ngoài niềm tin của người sáng lập. Anh phải gặp từng người, giải thích từng phần của mô hình và vượt qua sự hoài nghi từ những người từng tham gia các hội nhóm doanh nhân nhưng không tạo ra kết quả cụ thể.

Điều giữ anh tiếp tục là những phản hồi thực tế. Một doanh nghiệp tìm được đối tác sau một buổi giới thiệu, một người Việt kiều có thêm một địa chỉ đáng tin để hỏi về việc đầu tư về nước – những kết quả nhỏ ấy chứng minh rằng nếu kết nối đúng, giá trị có thể hình thành.

Từ góc nhìn của anh Nguyễn Hữu Vững, doanh nghiệp Việt muốn đi xa trên thị trường quốc tế không nhất thiết phải chờ đến khi mọi thứ hoàn hảo. Điều quan trọng hơn là chuẩn bị nghiêm túc, xác định đúng nhu cầu và tìm được người đồng hành đáng tin.

“Đừng chờ đến khi cảm thấy đủ sẵn sàng mới bước ra ngoài, vì thị trường quốc tế sẽ không bao giờ chờ đợi ai. Điều quan trọng là tìm đúng người đồng hành để không phải đi một mình” – thông điệp ấy cũng phản ánh cách VGEF nhìn về bài toán hội nhập: không thay thế năng lực của doanh nghiệp, mà tạo thêm một hệ thống kết nối để năng lực ấy có cơ hội được nhìn thấy, kiểm chứng và chuyển hóa thành hợp tác.

PV

*Theo ấn phẩm Kết nối doanh nhân